فضایل و آداب هدیه🎁 - نصرت العلوم دات کام

فضایل و آداب هدیه🎁

1 دقیقه خوانده شده

بسم الله الرحمن الرحیم
فضایل و آداب هدیه🎁
👈🏻گزیده ای از سخنان مولانا مفتی محمد تقی عثمانی در مجلس 21/4/37 برابر با 11/11/94.
(توضیح: پیشتر اشاره شد که سخنان حضرت استاد در شرح مطالبی از کتاب آداب المعاشرت حکیم الامت مولانا اشرف علی تهانوی رحمه الله است. )
«ادب: مقصود اصلی از هدیه این است که در محبت اضافه شود. اگر در هنگام هدیه به اصول و آداب آن توجه نشود، لطف هدیه وهدف اصلی آن فوت می شود».
1. پیش از بیان آداب به این نکته توجه داشته باشید که خداوند متعال به ما دینی عنایت فرموده اند که با تبدیل اراده و نیت و زاویۀ نگاه، در یک کار تفاوتی مانند زمین و آسمان پدید می آید. چه بسا کاری که بدون توجه و نیت انجام می دهیم، اگر با نیت درست و با رعایت اصول و آداب انجام شود عبادت و موجب برکت خواهد بود. از اين رو شیخ ما حضرت عارفی رحمه الله می فرمودند که دین عبارت است از تغییر در زاویۀ نگاه یعنی در نیت هنگام انجام اعمال.
2. رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بر هدیه دادن ترغیب فرمودند که (تهادوا تحابوا: هدیه دهید تا محبتتان با یکدیگر افزون گردد) در این فرمان نبوی به هدف اساسیِ هدیه اشاره فرمودند که هدیه برای اظهار محبت است.
3. در جامعه امروزی ما هدیه هم تابع رسومات گشته است. در بسیاری از مناسبت‌ها و جشن‌ها مردم با دل ناخواسته و چه بسا با وجود تنگدستی مالی، از ترس این هدیه می دهند که پیش آشنایان شرمنده نشوند و مورد طعنه قرار نگیرند؛ در نتیجه این، هدیه به ریا و خود نمایی تبدیل می‌گردد و تمام برکت آن از بین می‌رود و به سبب آن انسان مبتلای امور ناجایز بی شمار دیگری می‌شود.
4. هدیه دارای برکت بسیار است؛ پدر بزرگوارم حضرت مولانا مفتی محمد شفیع رحمه الله می فرمودند: از میان اشیایی که از راه های مختلف در آمد مانند تجارت و … به دست می‌آید، با برکت‌ترین چیز آن است که به عنوان هدیۀ محبت از طرف یک برادر مسلمان به دست برسد. حضرت حاج امداد الله مهاجر مکی رحمه الله بسیار کم خوراک بودند ولی اگر شخصی هدیه ای خوراکی می‌آورد مولانا مقدار کمی از آن تناول می‌کردند یا می‌چشیدند و می‌فرمودند که هدیه ای که از طرف برادر مسلمان برسد دارای برکت بسیاری از جانب خدا است و برای این، هرچند میل نداشته باشم به احترام هدیه و حصول برکت مقداری از آن می چشم.
5. این همه فضایل و برکات به شرطی یافته می شود که هدیه واقعی باشد، نه آنکه از روی ریا و خودنمایی داده شود، چنانکه امروزه رسم شده است و بدتر از آن، این که شخص به نیت گرفتن عوض هدیه دهد، این چیزی است کاملا حرام و ناجایز و در قرآن کریم در دو جا از آن نهی آمده است، یکی سوره مدثر که فرمودند: «ولا تمنن تستکثر» «یعنی برای این بر کسی احسان مکن تا بیشتر بگیری» دیگری در سورۀ روم آمده است: «وما آتیتم من ربوا لیربوا فی اموال الناس فلا یربوا عند الله» این چیز را قرآن ربا نامیده است. بعضی از مردم از هدایای عروسی ها فهرست تهیه می کنند تا ببینند که چه کسی چه قدر داده است که آینده اگر او مراسمی داشته باشد، همانقدر بدهند. این ناجایز و حرام است و گونه ای از ربا است.
6. در هدیه لازم نیست که چیز بسیار گرانبهایی هدیه داده شود. در حدیث آمده است که « هدیه ای را که از سوی زن همسایه می آید خوار شمرده نشود اگرچه یک سم گوسفند باشد». در نزد حضرت حکیم الامت تهانوی رحمه الله مقررات سختی درباره هدیه وجود داشت و ایشان صریحا می فرمودند که تنها از آشنایان صمیمی و بی تکلف هدیه پذیرفته می‌شود، با این همه باری یک روستایی در مجلس حضرت یک سکه یک «آنه» ای دادند که حضرت! یک پیسه از آن بردارید و سه «پیسه» برگردانید! حضرت رحمه الله پذیرفتند و اخلاص این شخص را ستودند. (در آن زمان هر روپیه به شانزده «آنه» تقسیم می شد و هر آنه چهار «پیسه» بود).
7. یک واقعه دیگر از پدر بزرگوارم شنیدم (و در «ارواح ثلاثه» هم نوشته شده است) که در دیوبند شخصی بود که از راه فروشِ کاه امرار معاش می کرد و شاید در هفته تنها شش« پیسه» در آمد داشت . او از این مقدار، دو «پیسه» کنار می گذاشت تا هر چند وقت یک بار اساتید درالعلوم دیوبند را دعوت کند. ظاهر است دعوتی که با این مبلغ تدارک دیده می شد ، ساده و معمولی بود ولی اساتید آن را انتظار می کشیدند؛ مولانا یعقوب نانوتوی رحمه الله که استاد ارشد دارالعلوم دیوبند و از اولیای بلند مرتبه بود، می فرمودند: «از دعوت این شخص در تمام هفته در دل نور محسوس می شود». این به برکت اخلاص این شخص بود.
8. از دیگر آداب هدیه این است که وقتی برای محبت و رضایت یک شخص چیزی می دهید، به این چیز هم توجه داشته باشید که این هدیه شما به کار آن شخص خواهد آمد یا نه؟ در این چیز هم مردم گرفتار رسومات شده اند. مثلا رسم است که وقتی برای دیدن کسی بروند حتما شیرینی ببرند صرف نظر از اینکه این شیرینی به کار او خواهد آمد یا نه؟
یکی از دوستان پدرم رحمه الله «شاه عبدالعزیز دعاجو» از بزرگان جماعت تبلیغ بودند . ایشان وقتی نزد پدر می‌آمدند، هدایایی می‌آوردند که کمتر به ذهن کسی می رسد. مثلا گاهی مقداری کاغذ می آوردند یا جوهر خود نویس می آورند، چون می‌دانستند که پدر همه وقت به کار نوشتن اشتغال دارند و این چیزها به کار ایشان خواهد آمد و حضرت پدر نیز آن را با خرسندی می پذیرفتند. حال به این چیزها در دنیای رسومات بنگرید آیا کسی حاضر می شود چند برگه کاغذ را به شخصی از بزرگان هدیه بدهد؟ ولی چون خدا به ایشان فهم دین داده بود، اینگونه عمل می‌کردند و وقتی خداوند به کسی توفیق توجه به رضای الهی را بدهند، این آداب را هم به وی خواهند آموخت.
9. از دیگر اصول در باب هدیه این است که به آن مقدار هدیه ندهد که برای طرف مقابل بار خاطر گردد و او به دردسر بیفتد که پذیرفتن آن مقدار مشکل و موجب زیر منت شدن باشد و رد کردن آن نیز مناسب نباشد.
10. همچنین از التزام در هدیه که هر وقت به فلان جا و نزد فلان شخص برود، هدیه ای با خود ببرد پرهیز شود، از این چیز نیز حضرت تهانوی رحمه الله به سختی منع فرموده‌اند و در این از چند جهت قباحت است، نخست اینکه در این صورت شخص در ابتدا واقعا با شوق و محبت هدیه می‌برد ولی رفته رفته این نیز شکل یک رسم و تکلف به خود می‌گیرد، چنانکه گفته می‌شود: دست خالی چگونه بروم؟. امروزه مردم در ملاقات با اساتید و مشایخ خود اینگونه التزام هدیه می‌کنند.
دوم اینکه دیگر کسانی که نزد آن شخص می آیند و نمی‌توانند هدیه بدهند، از التزام این شخص احساس شرمندگی وحقارت می‌کنند وسوم اینکه وقتی باستمرار به شخصی هدیه داده می شود، در دل وی توقع و انتظار پدید می آید که فلان شخص حتما چیزی خواهد آورد. این چیز را در اصطلاح «اشراف نفس» می‌گویند و شرعا ناپسند است.
(پس از این حکایت یکی از بزرگان را بیان فرمودند که شاگردش با مشاهده آثار گرسنگی برای وی غذا آورده بود و آن بزرگوار از قبول آن انکار ورزیده بود که پس از برخواستن شاگرد از کلاس،در وی (استاد) توقع و اشراف نفس پدید آمده بود).
11. در مورد هدیه یک اصل دیگر که حضرت حکیم الامت رحمه الله بر آن تاکید می فرمودند این است که هدیه خالصانه و بدون هیچ چشمداشتی باشد. اگر غرض از دادن هدیه، گرفتن کاری یا حصول سفارشی و مانند آن باشد، هدیه تبدیل به رشوت می شود. و از همین روست که در صحیح بخاری قول عمر بن عبد العزیز رحمه الله نقل کرده است: «كانت الهدية في زمن رسول الله صلى الله عليه وسلم هدية، واليوم رشوة» یعنی هدیه در زمان رسول اکرم صلی الله علیه وسلم هدیه بود و امروزه تبدیل به رشوه شده است.
12. حضرت حکیم الامت که طبعی لطیف داشتند تا این حد می فرمودند که در هنگام هدیه در خواست دعا هم نشود، زیرا این هم مشابهِ گرفتنِ عوض است.
در این باره واقعه‌ای لطیف برای مولانا ادریس کاندهلوی رحمه الله رخ داد که ایشان هدیه ای به خدمت حضرت حکیم الامت فرستادند و همراه آن نوشته ای هم جهت اطلاع و درخواست قبولیت بود، در آخر آن نوشته حسب عادت ذکر کردند که «از حضرتعالی التماس دعای خیر دارم» ولی بعد از آن یاد آوردند که حضرت حکیم الامت این چیز را نمی پسندند که همراه با هدیه درخواست دعا شود، از آنجا که جملۀ درخواست دعا را نوشته بودند، زیر آن خطی کشیده افزودند: « این یک جمله مستانفه است». یعنی جمله مستقلی است که مربوط به هدیه نیست. نامه اینگونه به خدمت حضرت تهانوی رحمه الله رسید و حضرت ایشان این نکته را پسندیدند.
مولانا ادریس رحمه الله شخصیت عجیبی داشتند و هر سخن ایشان آمیخته به اصطلاحات علمی و سرشار از ظرائف بود.
13. خلاصه این که اصل این است که نیت درست شود. وقتی هدف رضای خداوند باشد، اخلاص پیدا می‌شود و نیت درست می‌گردد و تمام برکات و فواید عمل هم حاصل می گردند.
پس پیش از هرکاری (هدیه، دعوت، ارتباط با مردم و خویشاوندان و…) به سوی الله متوجه شده و بگویید: «خدایا می خواهم فلان کار را انجام دهم، آن را مطابق رضای خویش بگردان و به شیوه ای که می‌پسندی توفیق انجام آن را بده». این نکته ای است که باید به آن توجه کامل داشته باشید. اگر آن را تمرین کنید و بدان عادت کنید انشاء الله راه جنت فرارویتان گشاده می گردد.
…………

داستان های بیشتر

1 دقیقه خوانده شده
1 دقیقه خوانده شده
1 دقیقه خوانده شده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ممکن است ندیده باشید

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس